Đối thoại với Trần Khải Ca (15)
Tác giả: Lý Nhĩ Uy
Người dịch: Nguyễn Lệ Chi
CHƯƠNG 4: XUNG QUANH PHIM KINH KHA THÍCH TẦN VƯƠNG
1. Bối cảnh đối thoại 1:
Việc Trần Khải Ca làm bộ phim Kinh Kha Thích Tần Vương đã trở thành một sự kiện được đông đảo công chúng trong và ngoài nước quan tâm trước và sau năm 1997.
Bộ phim kể về một câu chuyện lịch sử từng được lưu truyền rất lâu ở Trung Quốc như sau:
Thời chiến quốc, Tần Vương muốn diệt nước Hàn để thống nhất thiên hạ. Cũng muốn diệt nước Yên nhưng không tìm được lý do. Triệu Cơ-người tình của Tần Vương- xúi giục thái tử Đan của nước Yên (lúc đó đang làm con tin ở nước Tần) trốn chạy về nước và sai thích khách tới hành thích Tần Vương, tạo ra được bằng cớ là nước Yên mạo phạm nước Tần trước, nhằm khiến nước Yên chưa đánh đã bại.
Thái tử Đan chọn được một lữ hiệp là Kinh Kha làm ứng cử viên tốt nhất đi hành thích Tần Vương. Nhưng Kinh Kha đã thề không bao giờ giết người. Thái tử Đan ép buộc Triệu Cơ đi thuyết phục Kinh Kha. Triệu Cơ không chỉ không hoàn thành sứ mạnh, mà còn nảy nở tình cảm với Kinh Kha. Lúc này thân thế thật của Tần Vương và chuyện ngoại tình của mẫu hậu với Trường Tín Hầu bị bại lộ. Tần Vương tức giận, cho hành hình Trường Tín Hầu, tống giam mẫu hầu, giết người diệt khẩu, thậm chí còn nhẫn tâm ép cha đẻ mình là Lã Bất Vi phải tự tử…
Tin Tần Vương diệt nước Triệu truyền đến nước Yên. Triệu Cơ kinh hoàng vì đó là quê hương của cô. Triệu Cơ xin gặp Tần Vương, cầu xin không nên sát hại dân chúng nước Triệu. Nhưng Tần Vương bội tín, tàn nhẫn giết sạch nước Triệu cùng tất cả trẻ con. Triệu Cơ đau buồn, sau khi quay về nước Yên đã ân hận quá tin vào Tần Vương. Kinh Kha cũng bị chấn động bởi tất cả những sự kiện này xảy ra, nên quyết định giết Tần Vương.
Trong lúc thích khách, Kinh Kha lỡ tay đâm trượt nên bị chết trong cung nhà Tần. Triệu Cơ quay về Tần quốc nhận xác Kinh Kha. Khi gặp Tần Vương, Triệu Cơ đã lớn tiếng phê phán thói hung bạo vô đạo của Tần Vương và cương quyết bỏ đi.
Kinh Kha thích Tần Vương do Xưởng phim điện ảnh Bắc Kinh và công ty TNHH Nhật Bản Tân Triều Lương liên kết hợp tác, tập trung nhiều diễn viên nổi tiếng như Củng Lợi, Lý Tuyết Kiện, Trương Phong Nghị, Tôn Chu, Vương Chí Văn, Cố Vĩnh Phi, Triệu Bản Sơn… Trần Khải Ca cũng tham gia đóng với vai Lã Bất Vi. Bộ phim có sự tham gia của nhà quay phim Triệu Phi (từng quay Hồng lâu mộng), làm nhạc Triệu Lý Bình, sáng tác ca khúc Tăng Kinh, ca sĩ Đài Loan Ring.
Đây là bộ phim sử thi Trung Quốc đầu tiên được sản xuất với quy mô lớn trước năm 1999, với sự kết hợp về cả vốn đầu tư và công sức của rất nhiều phía như Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ và Pháp. Chỉ riêng phần cấu tứ kịch bản đã mất tám năm, tiền sản xuất mất hơn 80 triệu tệ Hồng Kông.
“Tôi làm bộ phim này vì hy vọng mọi người cảm nhận được tình cảm mãnh liệt, chân thực trong thời kỳ non trẻ của văn minh Trung Hoa, để đạt được khoái cảm thẩm mỹ vui sướng. Tôi hy vọng qua bộ phim này, khán giả sẽ được chứng kiến từ một người dân nghèo biến thành một anh hùng ra sao, và từ một đế vương lại biến thành một tên bạo chúa như thế nào. Hai người này rốt cuộc ai là kẻ chiến thắng”-Trần Khải Ca nói- “Tất cả lịch sử thực ra đều là lịch sử đương đại. Bộ phim này dùng ánh mắt của người đương đại để diễn tả lịch sử”.
Từ 1986, Trần Khải Ca đã bắt đầu nghiền ngẫm ý tứ kịch bản, sau đó lại mời nhà biên kịch Vương Bồi Công cộng tác. Sau ba năm chuẩn bị tiền kỳ, bộ phim được quay kéo dài mất sáu tháng rưỡi. Do tiêu tốn mất nhiều thời gian và công sức như vậy nên mục đích của ông không chỉ đơn thuần là làm một câu chuyện từng xảy ra trong lịch sử.
Trần Khải Ca thừa nhận lần làm bộ phim này là một thách thức rất lớn đối với ông, vì nó khác hẳn Bá Vương biệt Cơ. Bá Vương biệt Cơ bắt nguồn từ tiểu thuyết hư cấu, còn Kinh Kha thích Tần Vương lại lấy đề tài từ lịch sử. Về nhân vật Tần Vương, mỗi người đều có những tưởng tượng khác nhau. Cũng giống như nhân vật Giả Bảo Ngọc trong Hồng lâu mộng vậy, không ai tưởng tượng giống ai. Khẩu vị của khán giả rất khó đoán. Vì vậy đạo diễn Trần đã đề ra một nguyên tắc sáng tác là: bối cảnh lớn nhất thiết phải phù hợp với sự chân thực của lịch sử, nhưng đồng thời cũng phải chuẩn bị sẵn tình tiết nhất định cho phim, để phát triển quan hệ nhân vật. Nhưng làm thế nào để triển khai tình tiết, để tạo dựng nhân vật thì mỗi một đạo diễn sẽ có những lựa chọn khác nhau. Vì thế Kinh Kha thích Tần Vương đã chọn một phương pháp độc đáo riêng để tạo dựng một loạt các nhân vật lịch sử như Tần Vương, Kinh Kha, Triệu Cơ, Thái tử Đan. Qua đó thể hiện nên những nhận thức của đạo diễn Trần về giai đoạn lịch sử và về các nhân vật này.
Một đạo diễn lớn, làm một bộ phim có quy mô sản xuất lớn trên 100 triệu tệ, và quay về một câu chuyện thời xa xưa. Trên thị trường phim không mất sáng sủa ngày nay, tại sao ông lại muốn làm một đề tài như vậy? Lại phải tốn số tiền đầu tư khổng lồ như vậy?
Trước khi bộ phim sắp bấm máy, đạo diễn Trần (con người trộn lẫn cả nhà tư tưởng và nhà triết học) sẽ nghĩ gì? Ông sẽ dùng phương thức nào để quay phim? Một ngày trong năm 1997, tác giả đã có cuộc trao đổi đầu tiên với đạo diễn.
