Đối thoại với Củng Lợi (13)
Tác giả: Lý Nhĩ Uy
Người dịch: Nguyễn Lệ Chi
.2. Về phim Cúc Đậu :
Sau thành công của Cao Lương Đỏ, Củng Lợi được đạo diễn Hồng Kông Lý Hàn Tường mời đóng vai cung nữ Quý Liên trong phim Tây Thái Hậu. Tuy chỉ là một vai phụ, xuất hiện không nhiều nhưng cô đã diễn rất xuất sắc. Nhất là cảnh Quý Liên lả lơi sau khi bị ép làm kỹ nữ. Cách xử lý lời thoại và diễn xuất của cô khiến Khương Văn phải thán phục. Đạo diễn Lý Hàn Tường đã từng tiên đoán: “Củng Lợi sẽ trở thành minh tinh tầm cỡ quốc tế”.
Cùng với việc phát hành và công chiếu Cao Lương Đỏ rộng rãi khắp các nơi trên thế giới, hình ảnh Củng Lợi đã để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng khán giả. Rất nhiều báo chí nước ngoài đã ca tụng cô là “Nữ diễn viên đẹp nhất Trung Quốc”.
Tuy nhiên bộ phim thật sự thể hiện được hết sự quyến rũ của Củng Lợi lại là bộ phim Cổ Kim Đại Trận Tần Dũng Tình(gọi tắt: Tần Dũng) do công ty điện ảnh Hồng Kông Tam Dương, Công ty TNHH Giải Trí Gia Dân, Công ty Tây Ảnh, Công ty Trung Ảnh…cùng phối hợp sản xuất. Trong phim, Trương Nghệ Mưu được mời đóng vai chính-tướng quân Mông Thiên Phóng đời nhà Tần. Còn Củng Lợi đóng một lúc ba vai: Đông Nhi, một minh tinh điện ảnh thập niên 30 và một thiếu nữ Nhật Bản. Tuy bộ phim được làm theo phong cách phim giải trí Hồng Kông, nhưng đồng thời lại mang màu sắc hoang đường và hài hước. Dung nhan xinh đẹp của Củng Lợi lần đầu tiên có được đất diễn thoả sức. Nhờ hai bộ phim Cao Lương Đỏ và Tần Dũng, Củng Lợi nhanh chóng nổi tiếng ở Hồng Kông, thậm chí còn hơn cả Trương Nghệ Mưu. Bộ phim Tần Dũng cũng giành được nhiều giải thưởng trong các tuần lễ phim quốc tế, chiếm tỉ lệ phát hành cao ở nhiều nước. Tháng 4/1990, Củng Lợi và Trương Nghệ Mưu được mời tham dự lễ khai mạc LHPQT Hồng Kông lần thứ 14. Vậy con người Củng Lợi sẽ nhìn nhận ra sao về Cúc Đậu ? Cô đã đóng Cúc Đậu như thế nào?
2.a Đóng Cúc Đậu, tốn công sức:
LNU: Tôi rất thích bộ phim Cúc Đậu do cô đóng vai chính. Nguyên tác tiểu thuyết có nội dung rất sâu sắc, khắc họa nhân vật cũng rất kĩ lưỡng, đậm màu sắc phản đối phong kiến. Đạo diễn Trương Nghệ Mưu đã nắm bắt được những nét tinh tế nhất của tiểu thuyết và tiếp tục phát huy được phong cách độc đáo của ông trong các phương diện màu sắc, khuôn hình, tạo hình, âm thanh. Khiến cho Cúc Đậu trở thành một tác phẩm chín muồi hơn Cao Lương Đỏ. Tuy bộ phim được quay rất nặng nề nhưng cũng mang ý nghĩa tượng trưng, rất dễ tiếp nhận. Từ tình tiết, tư tưởng và tạo hình màu sắc trong phim, khán giả có thể đạt được những cảm nhận rất khác nhau.
Củng Lợi: Tôi cũng rất thích bộ phim này. Nó miêu tả cuộc sống phức tạp của một gia đình nông thôn Trung Quốc trước giải phóng. Số phận bi kịch của nhân vật rất xúc động. Tôi cực kỳ thích nhân vật Cúc Đậu. Tuy cô phải chịu áp lực rất lớn về hoàn cảnh sống, nhưng cô vẫn dũng cảm đeo đuổi tình yêu. Khi đóng Cúc Đậu, tôi đã tốn rất nhiều công sức. Để thể nghiệm vai diễn này, tôi đã mặc quần áo của nông dân, cùng làm lụng với họ dưới ánh nắng gắt và sống ở nông thôn hơn 2 tháng. Vì tâm trạng của Cúc Đậu trong toàn phim chủ yếu là trĩu nặng, nhẫn nhịn nên trong thời gian làm phim, tôi cố gắng giữ cho mình luôn mang tâm trạng đó. Nhưng điều này rất hại cho cơ thể. Sau khi phim được làm xong, tôi đen xạm và gầy sọm, lại bị ốm một trận ở Bắc Kinh, phải tiêm mất 4 ngày. Dường như tôi vừa cùng Cúc Đậu đi qua cuộc đời gập ghềnh hơn 40 năm của cô.
2.b Tôi được Lý Bảo Điền tiếp sức:
LNU: Lý Bảo Điền là một diễn viên kỳ cựu. Được đóng cùng với ông, cô có cảm giác gì?
Củng Lợi: Lý Bảo Điền là một diễn viên xuất sắc. Vì ông là giáo viên của Học viện kịch nói trung ương nên trước khi hợp tác đóng Cúc Đậu, chúng tôi đã quen biết nhau. Khi đóng cặp đôi cùng ông, ông có thể tiếp sức cho bạn, kích thích giúp bạn tăng thêm cảm hứng diễn. Nếu cả hai bạn diễn đều có thể giúp nhau cùng tăng thêm cảm hứng thì diễn sẽ rất tuyệt. Cảm nhận ở trường quay rất quan trọng. Có lúc khi chưa bắt đầu đóng, bạn không hề có cảm giác. Nhưng khi vừa tới trường quay, bạn đã có cảm nhận khác hẳn. Khi đóng Bá Vương Biệt Cơ và Hồn Tranh, chủ yếu tôi đều dựa vào cảm nhận bất chợt ở trường quay. Có lúc cảm nhận này do đạo diễn tạo cho bạn. Có lúc do chính mình tìm thấy. Quan trọng là những thứ mình phát huy để diễn cần phải đúng mực.
2.c Phải có phim hay mới sinh ra diễn viên giỏi:
LNU: Cô đánh giá ra sao về tác dụng diễn xuất của diễn viên trong phim này?
Củng Lợi: Đương nhiên là rất quan trọng rồi. Nhưng nếu quay phim cũng tốt, phần thu thanh đồng bộ cũng tốt, diễn viên và đạo diễn đều làm tốt công việc của mình thì kết hợp lại mới có thể tạo ra một tác phẩm xuất sắc. Nếu chỉ có phần diễn xuất tốt, các phần khác đều dở thì bộ phim đó cũng vứt đi. Trước hết phim phải hay thì khán giả mới chú ý tới diễn viên. Tóm lại là chỉ khi tất cả các thành phần khác cùng kết hợp với nhau có hiệu quả thì mới có thể giúp phần diễn xuất của diễn viên nổi bật lên được. Vì vậy một ê kíp làm phim tốt rất quan trọng.
2.d Tại LHP Cannes, Cúc Đậu biến thành “Ngựa đen”:
LNU: Khi Cúc Đậu đoạt được giải Cành cọ vàng tại LHP Cannes lần thứ 43 đã được giới báo chí Pháp tôn danh là “Ngựa đen”. Lúc đó cô và Trương Nghệ Mưu đều tới tham dự, vậy cô có cảm giác gì?
Củng Lợi: Rất cảm động vì sau khi phim vừa được chiếu xong, khán giả đã lập tức vỗ tay kéo dài suốt 10 phút. Lúc đó tôi có cảm giác bộ phim này thật vĩ đại, nó có thể gắn kết những nhóm người xa lạ lại với nhau.
2.e Bị ngã ở Thượng Hải:
LNU: Cô đã từng kể khi tham gia lễ ra mắt bộ phim Cúc Đậu tại Thượng Hải đã bị khán giả chen lấn xô đẩy rất ghê, thậm chí còn bị ngã. Có đúng không?
Củng Lợi: Lúc đó mấy nghìn người cùng ùa tới, khiến tôi bị chìm nghỉm trong vòng vây. Hơn 50 viên cảnh sát giao thông cũng vội vã chạy tới bắt tay tôi. Bên cạnh tôi còn có rất nhiều phụ nữ và trẻ con. Người nào người nấy cứ bừng bừng như phát điên vậy. Tôi sợ lũ trẻ bị người lớn đè bẹp, chứ tôi bị chen lấn dù có khó chịu đến mấy cũng chẳng sao. Rồi tôi bị ngã, mọi người đỡ tôi dậy. Tình cảnh lúc đó rất nguy hiểm. Mọi người đều sợ hãi. May mà sau đó cũng không xảy ra chuyện gì. Tôi rất cảm động vì khán giả nhiệt tình đến thế. Thực tình tôi cũng không nhận lời tiếp cánh nhà báo nhiều vì tôi luôn nghĩ rằng mình nên nói ít, làm nhiều. Nếu không có phim đem tới cho khán giả thì những cuộc phỏng vấn đều là những thứ rỗng tuyếch. Tôi không thích như vậy. Tôi thích chuyên tâm làm việc. Nếu công chúng thích xem phim của tôi thì họ không phải thất vọng. Tôi thấy như vậy tốt hơn.
3. Về phim Đèn Lồng Đỏ Treo Cao:
Tiếp sau Cúc Đậu, bộ phim Đèn Lồng Đỏ Treo Cao do cô đóng vai chính cũng là một tác phẩm xuất sắc gây kinh động cả giới điện ảnh quốc tế. Trong phim, cô đóng vai Tống Liên-một vật hy sinh trong thời đại phong kiến. Đó là một cô sinh viên bị mẹ kế gả tới một gia đình giàu có làm bà vợ lẽ thứ tư. Trong gia đình nhà họ Trần này, Tống Liên được tận mắt chứng kiến những âm mưu sát hại lẫn nhau giữa các bà vợ. Cuối cùng, cô phát điên. Bộ phim được đạo diễn Trương Nghệ Mưu hết sức để tâm tới việc theo đuổi cái đẹp về tạo hình và sự hoa lệ về màu sắc. Do vậy Củng Lợi trong bộ phim này không khác gì một người mẫu, các trang phục của cô đều đẹp, rực rỡ. Bộ phim đã đoạt giải Sư tử bạc tại LHPQT Venice lần thứ 48, được đề cử giải Oscar lần thứ 64 cho Bộ phim nước ngoài hay nhất và nhiều giải thưởng khác. Tháng 6/1992, trong cuộc bầu chọn giải Oscar tại Italy, Củng Lợi được đề cử giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất trong phim nước ngoài hay nhất.
Mã Tinh Vũ-thầy giáo của Khoa Diễn xuất Học viện điện ảnh Bắc Kinh- là người đóng vai lão gia Trần Tả Thiên. Trong cuộc phỏng vấn của tạp chí Điện ảnh đại chúng với tiêu đề “Một Củng Lợi chân thành”, ông cho biết: “Đối với từng cảnh, từng cú bấm máy, từng câu thoại, Củng Lợi đều rất tỉ mỉ, nghiêm túc. Cô không ngại làm phiền đạo diễn và những người khác, nghiên cứu cặn kẽ bạn diễn cho tới khi cô thực sự hiểu được từng lời thoại, từng hành vi của nhân vật. Lúc đó cô nói như một đứa trẻ: Được rồi, có thể đóng được rồi! Tại trường quay, dù một cảnh có phải quay đi quay lại rất nhiều đúp, cô vẫn nhiệt tình và chuyên tâm như vậy. Cảnh diễn của Củng Lợi trong phim này vừa nhiều vừa nặng, rất mệt nhưng cô vẫn dốc hết sức, dồn hết tinh thần và tình cảm”. Tôi cho rằng những lời nhận xét này chính là bí quyết thành công của Củng Lợi.
3.a Đến bệnh viện tâm thần học kinh nghiệm:
LNU: Nghe nói để tìm cảm giác của Tụng Liên sau khi phát điên, cô đã tới bệnh viện tâm thần tỉnh Sơn Tây hai lần để quan sát và học kinh nghiệm?
Củng Lợi: Người điên có rất nhiều động tác và trạng thái tinh thần khác hẳn với người bình thường. Nếu bạn muốn đóng thì nhất thiết phải quan sát họ. Bởi vì bạn không thể tự bịa ra những thứ không có căn cứ cuộc sống. Tôi cho rằng diễn viên thể nghiệm cuộc sống là một môn học bắt buộc.
3.b Uống rượu tạo cảm giác:
LNU: Trong phim có một đoạn sau khi Tụng Liên đã uống say, trò chuyện với công tử nhà họ Trần trong phòng. Đoạn này cô đóng rất tốt. Phải chăng lúc đó cô say thật?
Củng Lợi: Tửu lượng của tôi rất kém. Lúc quay, tôi có uống một ít rượu nhưng không phải là uống say. Nếu say thật làm sao có thể nói được một lô thoại như vậy.
LNU: Cô có thích dạng phụ nữ có tính cách trầm lắng, u uất như Tụng Liên không?
Củng Lợi: Đó là một vai diễn khó. Đối với diễn viên, không phải cứ thích vai nào cũng có thể đóng tốt được vai đó, hoặc mình không thích thìđóng không tốt. Có thể bạn rất thích một vai diễn nào đó nhưng khi diễn lại là một chuyện khác.
3.c Lo ngại bị biến thành diễn viên chuyên đóng vai bi:
LNU: Cô luôn đóng các vai trĩu nặng, u buồn, chịu áp lực. Vậy cảm giác ra sao?
Củng Lợi: Rất mệt. Có lúc tôi lo ngại mình sẽ bị biến thành diễn viên chuyên đóng vai bi. Thực ra tôi cũng muốn đóng một số phim nhẹ nhàng hơn. Đừng lầm lẫn điều này với phim hài. Tôi chỉ muốn đóng các phim mà nhân vật không bị u uất, nhẫn nhịn, kết cục không bi thương như vậy. Chẳng hạn như một số phim mang đề tài thành phố thời hiện đại. Như vậy tôi có thể có một quá trình được sưởi ấm và hồi phục. Còn giờ đây tôi đang phải dồn nén, trói buộc mình rất ghê.
