Khích lệ trẻ ham học (30)
Tác giả: Lâm Cách
Nhà xuất bản Thế giới mới, Trung Quốc, 2003.
Dịch giả: Nguyễn Lệ Chi
2. NGUYÊN TẮC GIÚP ĐỠ TRẺ NÂNG CAO NĂNG LỰC
Khi giúp trẻ nâng cao năng lực, điều quan trọng là phải nắm vững năm nguyên tắc sau:
- Nguyên tắc động lực gốc
Rốt cục đứa trẻ có giành được năng lực hay không, trước tiên được quyết định ở chỗ nó có nỗ lực theo đuổi hay không.
Nếu không nỗ lực theo đuổi nhưng lại giành được hiệu quả, thì đó chẳng qua chỉ là do vô tình gặp may mà thôi. Như vậy về cơ bản không thể nói tới vấn đề năng lực được. Có thể nói, nếu không có nỗ lực theo đuổi sẽ không có năng lực.
Nguyên tắc động lực gốc tức là trước tiên chúng ta cần phải đặc biệt chú ý tới việc tăng cường động lực gốc của chúng, tăng cường ý thức “nỗ lực đeo đuổi” của chúng. Bao gồm việc hình thành lòng nhiệt tình đeo đuổi mạnh mẽ, dũng khí dám hành động và thói quen khắc khổ phấn đấu. Tuy nhiên nguyên tắc này trên thực tế lại liên quan tới toàn bộ thế giới nội tâm của một con người. Đó là tính cách, nhu cầu, giá trị quan, thái độ và động cơ được quyết định bởi nhận thức, tình cảm, ý chí.
- Nguyên tắc mô phỏng
Sự hình thành năng lực đều dần dần được hình thành sau khi bắt đầu mô phỏng. Điều này cũng chứng tỏ một điểm khác biệt giữa năng lực và tài hoa là: Một khi tài hoa được bắt đầu từ việc mô phỏng thì lập tức sẽ bị tan biến. Còn việc hình thành năng lực nhất thiết phải được bắt đầu từ sự mô phỏng, không thể hy vọng vào việc lập tức có thể sáng tạo ra. Đó là một vấn đề phức tạp, ở đây không thảo luận tỉ mỉ. Chỉ hy vọng trong vấn đề bố mẹ bồi dưỡng năng lực cho con cái, trước tiên cần phải cung cấp cho con đối tượng có thể mô phỏng. Bởi vì nếu không có mô phỏng, sẽ không có năng lực.
- Nguyên tắc sáng tạo
Là một dạng tính năng động tự giác, năng lực không cần chỉ biết đơn thuần lợi dụng “điều kiện”, mà cần phải có tác dụng chi phối điều kiện và phát huy đầy đủ điều kiện. Nếu chỉ tận dụng điều kiện một cách thông thường, có thể hoàn thành được khối lượng công việc nhất định một cách máy móc, ví dụ: làm bài tập theo kiểu mô phỏng… Nhưng điều này không thể trở thành một dạng biểu hiện của năng lực. Trong bất kỳ một dạng năng lực nào cũng tất yếu bao hàm một nhân tố mang tính sáng tạo.
Cái được gọi là nguyên tắc sáng tạo nhằm chỉ những lớp ý nghĩa sau: một là có một thái độ ông chủ đối với “điều kiện”. Hai là từ trong tất cả đám “điều kiện” đó đều có thể nhìn thấy một mặt có lợi, có thể dùng được cho bản thân. Ba là khi cần sử dụng tới “điều kiện”, dám mang nó ra dùng. Bốn là dám thay đổi “điều kiện”, dám mạnh bạo điều chỉnh, kết hợp, sáng tạo mọi điều kiện. Nếu không có tính sáng tạ,o sẽ không có năng lực. Vì vậy điều kiện sáng tạo là hình thức cao nhất để phát huy năng lực một cách đầy đủ.
- Nguyên tắc linh hoạt
Làm một cách mù quáng và chủ quan là những khó khăn lớn nhất trong việc hình thành năng lực. Làm thế nào để tránh được chúng? Nguyên tắc linh hoạt nhằm chỉ những nguyên tắc năng động tự giác trong quá trình trẻ tìm kiếm, thích ứng và tận dụng quy luật. Tức là để dẫn dắt trẻ hình thành được thái độ cầu thị, tìm kiếm phương pháp và trí tuệ, nắm vững mức độ tiến lùi, trái phải, lấy ra và rút vào, thay đổi góc độ…
- Nguyên tắc ứng dụng
Bất kì một dạng năng lực nào cũng đều phải thông qua thực tiễn để kiểm chứng. Tất cả năng lực đều cần trải qua thực tiễn và ứng dụng, cuối cùng cũng được thực hiện. Vì vậy năng lực ứng dụng thực tiễn là năng lực của năng lực. Dạng năng lực này cũng xuyên suốt trong quá trình hình thành tất cả các năng lực. Bi kịch của “những con mọt sách” chính là ở chỗ không tiếp cận thực tế, không có ý thức thực tiễn và năng lực. Dù có nhiều kiến thức đến đâu, thậm chí có cả năng lực, nhưng không được ứng dụng vào hiện thực, thì những kiến thức và năng lực đó chỉ có thể trôi đi theo thời gian, không để lại dấu vết gì. Năng lực ứng dụng thực tiễn còn là nội dung quan trọng của tố chất nhân văn hiện đại. Có thể nói, nếu con người không có năng lực ứng dụng thực tiễn, kết cấu tố chất sẽ không thể hoàn chỉnh.
Related Posts
No related posts.
